Woordenlijst

Algemene termen

Sekse/Geslacht

Het bij geboorte vastgestelde of na geslachtsverandering aangenomen geslacht. In Nederland beperkt dit zich tot mannelijk of vrouwelijk geslacht. Bij de geboorte wordt het geslacht vastgesteld op basis van seksespecifieke geslachtskenmerken. Voor het vaststellen van het geslacht bestaat echter geen eenduidige scheiding van biologische en uiterlijke geslachtskenmerken tussen man en vrouw. De scheiding tussen twee seksen die geheel verschillend zouden zijn komt daarom niet overeen met de werkelijkheid die intersekse en transgender personen ervaren.

Genderidentiteit

Dit is de diepgevoelde persoonlijke overtuiging van het behoren tot een bepaald geslacht, zijnde man of vrouw, beide of geen van beide. Bij transgender personen komt de genderidentiteit niet overeen met het bij de geboorte vastgestelde geslacht.

Genderexpressie

De uiterlijke manifestatie van iemands genderidentiteit, wat zichtbaar is in gedrag, kleding, spraak, haardracht en lichaamskenmerken. Bepaalde kenmerken van genderexpressie worden doorgaans als mannelijk betiteld en andere als vrouwelijk. Hierin bestaan echter culturele verschillen. Transgender personen willen hun genderexpressie overeen laten komen met hun genderidentiteit.

Seksuele oriëntatie

De fysieke, romantische en/of emotionele aantrekkingskracht tot een ander persoon. Op basis van de sekse van de andere persoon en de persoon die zich aangetrokken voelt tot deze persoon valt er onderscheid te maken tussen biseksualiteit, homoseksualiteit en heteroseksualiteit. De seksuele oriëntatie van transgender personen verschilt net zozeer als die van personen die niet transgender zijn.

Intersekse condities

Dit gaat op voor personen die bij de geboorte ambigue geslachtskenmerken bezitten, desondanks wordt hun geslacht vastgesteld als zijnde man of vrouw. Intersekse condities hebben verschillende oorzaken en komt voor in een scala aan verschillende uitingen. Het is soms wel en soms niet aan het uiterlijk te zien dat er sprake is van een intersekse conditie. Dit kan dan op latere leeftijd dan nog bijvoorbeeld blijken uit onvruchtbaarheid. Het komt voor dat intersekse personen ook transgender zijn.

Transgender termen

Transgender

Een parapluterm voor mensen wiens genderidentiteit en/of expressie afwijkt van de sekse die hen bij de geboorte is toegewezen. Deze term omvat een spectrum aan genderdiverse mensen, waaronder transmannen, transvrouwen, crossdressers en vele anderen die zich niet (enkel) identificeren als man of vrouw.
Tevens is het voor een deel van de groep een term waarmee men zich identificeert naast of als een vorm van genderidentiteit.

Transseksueel

Deze term komt voort uit het medisch jargon over transgender personen. Het betreft hier transgender personen die behoefte hebben aan medische aanpassing van hun lichaam zodat het lichaam zoveel mogelijk in overeenstemming is met de eigen genderidentiteit. Het is een kleine groep van de transgender personen die medisch gezien onder de noemer transseksueel wordt geschaard.

Transitie

Het persoonlijke en sociale proces dat een transgender persoon doorgaat om te kunnen leven in het gewenste geslacht dat overeenkomst met de genderidentiteit. Dit proces, dat langdurig van aard kan zijn, omvat onder meer maar niet in alle gevallen medische en wettelijke aanpassingen (bijv. voornaamswijziging en geslachtsoperaties)

Geslachtsaanspassende behandeling

Het medische traject, van hormoonbehandeling en geslachtsoperaties, van transgender personen die volledig volgens het geslacht dat overeenkomt met hun genderidentiteit gaan leven. Dit traject wordt in Nederland aangeboden aan transgender jongeren van 12 jaar en ouder, waarbij de eerste operatie pas met 18 jaar plaatsvindt en aan volwassenen. In Nederland zijn twee gendercentra, bij het VUmc Amsterdam en UMC Groningen.

Genderdysforie

Een psycho-medische term voor de ‘psychische aandoening’ waar psychiaters en psychologen van achten dat transgender personen aan lijden. Deze term vat de zelfbeleving van transgender persoon enkel als psychisch fenomeen en voldoet daardoor niet.

Crossdresser

In onze maatschappij doorgaans een persoon die bij geboorte van het mannelijk geslacht is en uiting geeft aan zijn genderidentiteit door zich deels of volledig en soms tot regelmatig te kleden als persoon van het andere geslacht. Op dat moment uiten zij zich dus als vrouw, in hoeverre men zich ook als vrouw identificeert verschilt.

Travestiet

(zie crossdresser)

Transman

Een transgender man die bij geboorte en voor zijn transitie nog als meisje/vrouw werd aangeduid.

Transvrouw

Een transgender vrouw die bij geboorte en voor haar transitie nog als jongen/man werd aangeduid.

Genderkinderen

Kinderen die in hun genderexpressie en/of genderidentiteit afwijken van het bij geboorte vastgestelde geslacht. Wanneer ze onder behandeling zijn bij het Gendercentrum van het VUmc kunnen ze vanaf hun 12e jaar puberteitsremmers krijgen en vanaf hun 16e jaar hormoonbehandeling waarmee het lichaam meer in overeenstemming komt met de genderidentiteit. De hormoonbehandeling wordt enkel begonnen als het behandelde kind een blijvende genderidentiteit en genderexpressie heeft die afwijkt van het geboortegeslacht.

Drag Queen

Een genderexpressie van een man die door middel van het uitvergroten van bepaalde geslachts- en gedragskenmerken van een vrouw een vrouwelijke persona neerzet, dit doet hij als uiting van zijn genderidentiteit en/of als vorm van entertainment.

Drag King

Een genderexpressie van een vrouw die door middel van het uitvergroten van bepaalde geslachts- en gedragskenmerken van een man een mannelijke persona neerzet, dit doet zij als uiting van haar genderidentiteit en/of als vorm van entertainment.

Gebaseerd op de GLAAD Transgender Glossary of Terms