Vraag en antwoord over werk

Het van gender-rol veranderen levert zeker in combinatie met werk vaak veel vragen en problemen op. Wij halen hier een aantal brandende kwesties aan en geven antwoorden of verwijzingen.

OMGAAN

1. Ik ben van plan om van genderrol te veranderen. ?Hoe pak ik dat aan op het werk? Met wie neem ik het eerst contact op?

   In verband met acceptatie is het goed om je verandering gepland te doen en je leidinggevende erin te betrekken. Dat kun je direct doen, maar ook via anderen die je vertrouwt. ?Van rol veranderen heeft gevolgen voor je werk. Enerzijds gaat het daarin om formele zaken die onder Personeelszaken vallen: aanhef, correspondentie,  pensioen, levensloop, spaarloon, etc.. Anderzijds om heel praktische (en prettige) zaken: je collega’s gaan je aanspreken bij je nieuwe naam en refereren aan je nieuwe genderrol. Je gaat werken als wie je wilt zijn.

   Het hangt af van de grootte van je bedrijf of organisatie, de bedrijfscultuur en je contact met leidinggevende(n) en collega’s aan wie je als eerste vertelt dat je van gender-rol gaat veranderen. Waarschijnlijk praat je ook met vrienden, familie en/of hulpverleners over dit proces en de planning ervan. Je bepaalt zelf wanneer je het zegt en tegen wie. Meestal vindt een eerste gesprek plaats voordat je ‘om-gaat’.

2. Wat vertel ik aan mijn leidinggevende?

   Wat je vertelt hangt deels af van wat je kwijt wilt. Je hoeft niet alle details te vertellen, maar het is goed om middels (gezamenlijke) planning onbekendheid en misverstand weg te nemen. ??Je leidinggevende noch personeelszaken mag zomaar jouw verhaal doorvertellen aan je collega’s zonder jouw expliciete toestemming. Als administratieve zaken, zoals naamswijzigingen en verandering van gender, naar jouw mening te traag worden verwerkt dan kan je leidinggevende misschien een rol spelen in het versnellen hiervan.

   Wellicht heb je de neiging om heel veel te vertellen, ook omdat er veel vragen aan je worden gesteld. Je hoeft dat niet te doen. Je kunt zelf bepalen van wie de nieuwsgierigheid prettig vindt en van wie niet.

3. Ik wil van rol veranderen maar wil (nog) geen geslachtsverandering. Voor mij is het voldoende om me anders te presenteren.

   Dat kan en mag, maar er is een kans dat mensen je niet begrijpen. Andere vormen van trans* zijn minder bekend dan transseksualiteit. Het leidt tot meer vragen van mensen en hen te woord staan zorgt voor meer begrip. Acceptatie en respect kosten tijd en moeite van beide kanten.

   Nog steeds geldt dat je niet alles hoeft te beantwoorden wat men vraagt. Jij bepaalt wat je vertelt en op welke manier.

4. Welke gegevens kan ik al laten veranderen?

   Wanneer je een nieuwe rol en naam aanneemt zijn er een aantal dingen die afhankelijk zijn van wetgeving. Formele gegevens die uit de gemeentelijke basisadministratie (GBA) komen of via de belastingdienst kunnen niet zomaar veranderd worden. ?Intern kan men binnen  een organisatie natuurlijk de aanhef en correspondentie al naar je keuze-gender omzetten.

   Met persoonsgegevens is soms de realiteit flexibeler dan de regel. Er zijn bijvoorbeeld verhalen van ziektekostenverzekeraars die je alvast met de juiste gender inschrijven. Ook loonadministratie gaat niet parallel aan GBA. Gewoon proberen is het devies.

5. Ik heb afentoe medisch verlof nodig voor bezoek van artsen, epilatie of therapeut. Moet ik dan vrij nemen?

   Nee, je hebt dan recht op ziekteverlof. Je hoeft dus eventuele ingrijpende behandelingen (operaties) niet in je vakantie te doen. Let op, dit alles is natuurlijk wel afhankelijk van je contract en CAO. Als je part-time werkt, vallen dingen soms in werktijd en soms niet. Overleg met je leidinggevende en/of werkgever en bespreek je situatie. Hopelijk voorkomt dat vervelende situaties of ontwikkelingen die uit onbegrip ontstaan. Een gebroken been is wat dat betreft niet fundamenteel anders dan een trans-behandeling. Je bent een tijdje afwezig van werk, het kost hersteltijd en je overlegt met je leidinggevende (en/of de arbo-arts) over de voortgang in je herstel. Afhankelijk van je werk, kun je ook vanuit huis je werk verrichten.

DISCRIMINATIE

1. Mijn leidinggevende accepteert het niet dat ik omga op het werk

   Je leidinggevende heeft daar niets in te zeggen of te verbieden. Informeren en overleg is natuurlijk prima, maar de regie ligt bij jou. Werkgevers kunnen onterecht denken dat je nu niet meer geschikt bent voor bepaalde werkzaamheden, bijvoorbeeld contact met klanten. Dit zijn lastige omstandigheden en discriminatie ligt op de loer. Afhankelijk van je situatie, kun je naar een vertrouwenspersoon, de Ondernemingsraad (OR) of Personeelsvertegenwoordiging (PVT). Zij kunnen luisteren naar je probleem of klacht, je adviseren en eventueel ondersteunen.
   Als je lid bent van een vakbond, kun je daar in principe ook terecht. Zij ondersteunen bij arbeidsconflicten en discriminatie op de werkvloer. TNN heeft nog geen structureel contact met de verschillende vakbonden. De vraag is hoe groot de sensitiviteit voor transgender discriminatie is bij vakbonden en de consulenten die jou te woord zullen staan. Hierin heb je dan zelf weer een informerende en voorlichtende rol. Heb je negatieve of juist positieve ervaringen bij een vakbond? Dan kun je dat TNN laten weten via info@transgendernetwerk.nl.

2. Mijn collega’s behandelen mij anders, minder, sinds ze weten dat ik transgender ben c.q. mij als man/vrouw presenteer.

   Daar hebben ze geen grond toe. Je hebt het recht op een veilige werkplek, ook sociaal. Wanneer je met zulk negatief gedrag te maken hebt, probeer erover te praten met niet alleen familie en vrienden, maar ook een collega die je vertrouwt of je leidinggevende. Als je intern geen of onvoldoende steun vindt, kun je ook naar een anti-discriminatiebureau of -voorziening (ADB of ADV) bij jou in de regio. Op de website van TNN vind je meer informatie over wat je kunt doen als je gediscrimineerd wordt en is er ook de mogelijkheid te doen om een melding te maken die wij doorsturen naar jouw regionale ADB. Wederom geldt dat kennis en expertise over transgender discriminatie nog vergroot moeten worden. Als je structureel gepest wordt, is het handig om details (dagen/tijden/personen) te verzamelen en op papier te zetten. Dit kun je makkelijk overleggen aan je leidinggevende, vertrouwenspersoon en een ADB.

3. Mijn baas/collega’s intimideren mij. Wat kan ik daar aan doen?

   Wanneer je problemen ervaart in de zin van seksuele toespelingen en/of treiteren is het raadzaam zo snel mogelijk  een vertrouwenspersoon in te schakelen. Dit mag absoluut niet. Je werkgever moet zorgen dat je een veilige en prettige werkplek hebt. Verder kun je naar een ADB. Je maakt een afspraak en een consulent zal naar je verhaal luisteren en adviseren wat je kunt doen. Vind ook meer informatie op onze website over discriminatie. Wil je weten of TNN specifiek contact heeft met de ADB in jouw regio en/of een consulent aanraden? Email info@transgendernetwerk.nl.

BONDGENOTEN

1. Waar/hoe vind ik bondgenoten?

   Een groeiend aantal bedrijven en organisaties hebben een roze netwerk of activiteiten. Deze staan open voor lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender (LHBT) werknemers. Discriminatie op basis van seksuele voorkeur heeft vaak ook te maken met genderuitingen. Misschien vind je bondgenoten bij je homo- en lesbocollega’s op dit vlak. Ook eventuele vrouwennetwerken kunnen handig zijn.? De kennis over transgenders en de zichtbaarheid in de media worden steeds groter, en er is een grote kans dat je mensen treft die meer sensitiviteit hebben voor trans zaken. Een klein aantal bedrijven en instanties zijn onderdeel van het Workplace Pride met hun LHBT-netwerk. Als het goed is zijn deze bedrijven zeker bekend met transgenders.

2. Zijn er goede voorbeelden hoe om te gaan met transgenders? Ik wil mijn collega’s van P&O helpen.

   In Nederland kennen wij nog geen duidelijk voorbeeld van transvriendelijk/op transgenders gericht beleid. Wel heeft de FNV een folder voor transwerknemers. Verder zijn er een aantal internationale voorbeelden hoe een transitiebeleid eruit kan zien. De richtlijnen van Ernst & Young (PDF) zijn daar een voorbeeld van.

3. Ik heb problemen op mijn werk door mijn verandering. Kunnen jullie mij helpen?

   TNN biedt geen ondersteuning of advies op maat aan aan transgender individuen en werkgevers bij een transitie op het werk, discriminatie op de werkvloer of arbeidsconflicten. We verschaffen informatie op onze website die je zou kunnen helpen en houden die actueel op basis van de kennis die wij opdoen. Je kunt via onze website ook melding doen van discriminatie. Met de signalen die wij verzamelen, kunnen wij beter inzicht krijgen wat er op de werkvloer speelt. Ook gebruiken we de informatie  in ons contact met samenwerkingspartners, vakbonden, anti-discriminatievoorzieningen en politie. Voor individuele ondersteuning verwijzen we je door naar Transvisie Zorg, die advies en persoonlijke ondersteuning kan geven over de dingen waar je tegenaan loopt voor, tijdens of na je transitie, o.a. op de werkvloer.

    

VERDER LEZEN:
FNV: Brochure Transwerknemers, wat doet de FNV? (PDF!)
Rapport Transgender en werk van Paul Vennix
Rapport RutgersWPF “Vrijheid en zichtbaarheid”